Susanne Janssen maakt documentairefilm ‘Yn ’e beage’
Schippersvrouwen, de zigeuners van het water
Leeuwarden - Zes jaar lang moest ze geduld hebben. Gisteravond ging hij eindelijk in première. De eerste documentairefilm van Susanne Janssen uit Leeuwarden over de schippersvrouw.
Door Ruurd Walinga.
Yn ’e beage heet de 25 minuten durende film die Janssen maakte samen met oud-klasgenoot Lennert Bakker van de NHL-opleiding kunst en design. Bakker deed het camerawerk en de montage. In het dagelijks leven is hij editor bij het bureau Stokvis 625 tv bv. Janssen kan van haar passie geen boterham beleggen. Ze werkt op de advertentieafdeling van het Friesch Dagblad, maar hoopt in haar vrije tijd in de toekomst wel meer films te kunnen maken.
Zes jaar terug kwam Janssen in aanraking met Age Veldboom. De skûtsjeverhuurder vertelde enthousiast over het leven op een skûtsje en vooral ook over de zware rol van de vrouw aan boord. Dat bracht Janssen op het idee voor de film. Ze richtte de stichting Sterk Water op om fondsen en andere subsidieverstrekkers aan te schrijven. ,,En dan moet je volhouden”, verzucht ze. ,,De meeste tijd heeft het binnenhalen van het geld gekost. Echt jaren. We hadden een ton gevraagd en de helft gekregen. Gelukkig had ik daar iemand voor.”
Ondertussen bedacht ze ook een script. Ze wilde een oude schippersvrouw aan het woord laten en een moderne. In beide opzichten is ze prima geslaagd. Via via kwam ze op het spoor van Sytske Hylkema-Bakker uit Leeuwarden, die 85 jaar geleden geboren werd op de Hoop op Zegen. Terwijl zij aan het woord is - de opnamen vonden plaats in het skûtsjemuseum in Earnewâld - worden vaak beelden uit het Fries Film Archief getoond.
Zeker driemaal barst het publiek in lachen uit als deze sympathieke schippersvrouw verhalen van vroeger vertelt. Heel beeldend vertelt ze over hoe ze in Leeuwarden ooit per ambulance - een driewielerfiets - van het schip aan de Emmakade naar de Singel vervoerd moest worden toen ze op het punt stond een kind te baren. Heel vermakelijk is ook haar verhaal dat ze op een dag wel vier verschillende politiemannen langs haar schip kreeg, omdat ze de was aan de lijn had hangen. ,,Dat was verboden en die hege miters die daar woonden, dominees, dokters en zo, hadden geklaagd. Ik heb toen op advies van de havenmeester het schip los van de wal gemaakt en toen zei ik tegen de politie: ik lig in waterstaat. Konden ze me niks maken. Ik haal de was van de lijn, als hij droog is.”
De moderne schippersvrouw is Hylkje Bruinsma (29) uit Earnewâld. Samen met haar vriend heeft ze inmiddels vier schepen. ,,Se binne fan de bank; wy farre dermei”, legt ze uit in de film. Ze stuurt zowel met het helmhout tussen de benen de skûtsjes als met een pookje van vier centimeter een groot vrachtschip van 300 ton. Bruinsma slaapt graag in het skûtsje. ,,Yn in hotel donderje ik út bêd. Ik ha dan gjin muorre om my hinne. Ik kom graach krûpend fan bêd. En dan net fan ’e drank, mar om’t it sa leech is yn in roefke. Dat hat syn sjarme. Dat is it echte bûtenlibben.”
Beide schippersvrouwen merken op dat ze als het ware zigeuners zijn. ,,Wij hoorden er niet bij”, blikt Hylkema-Bakker terug. Bruinsma: ,,Alle dagen binne wy op in oar syn feestje. Je binne alle dagen fuort. Foar freonen en famylje bist eins asosjaal, mar wy ha der wol wille mei.”
